• Desanne van Brederode

Open Kerk op Facebook

Wil je meediscussiëren over OKL wel of niet op Facebook en waarom, dat kan in de discussiegroep op Facebook.

Uw mening

Minister Schippers wil hulp bij zelfdoding bij een voltooid leven wettelijk mogelijk maken. Reageren kan ook via "Mijn leven is volooitd".

Bekijk de uitslag

Laden ... Laden ...

Wohltemperiert

‘Natuur is voor tevredenen of legen. En dan: wat is natuur nog in dit land? Een stukje bos, ter grootte van een krant, een heuvel met wat villaatjes ertegen?’ Tussen de besneeuwde bergen in noord Noorwegen moest ik regelmatig denken aan dit eerste couplet uit het gedicht Dapperstraat van J.C. Bloem.

Samen met een vriendin had ik een korte, actieve wintervakantie geboekt, waarbij een sledetocht met husky’s, een sneeuwschoenwandeling, een avondexcursie naar een plaats waar het Noorderlicht mogelijk te zien zou zijn en een middagje rendieren voederen op het programma stonden. Ons comfortabele hotel stond in de kleine stad Tromsö; van daar werden we telkens per luxe touringcar opgehaald en naar de verschillende locaties in de imposante, ongerepte natuur gereden. Het beste van twee werelden – zeker voor wie zich, zoals ik, maar beperkt vakantietijd kan permitteren en daarin toch veel wil doen en beleven.

Medereizigers, jong en oud, kwamen uit Europa, maar ook uit Japan, India en Singapore. Een gevarieerd gezelschap, waarbij toch al snel de overeenkomsten duidelijk werden: al deze mensen hielden van rust, en waren zelf ook rustig. Zeker werden er tijdens de busreizen en de avontuurlijke tochtjes gesprekken gevoerd, maar altijd gemoedelijk en zacht. Zelfs aan de informatiebalie van de lokale organisatie waarbij de excursies geboekt konden worden, heerste een vredige, redelijke sfeer. Wat bijzonder was, want door veranderingen in de weersvoorspellingen werden sommige trips kort tevoren afgeblazen, en bij andere trips bleken er fouten gemaakt te zijn door het reisbureau in het land van herkomst. Er werd dan wat gezucht, wat teleurgesteld gemompeld, maar op gedempte toon, en met ruimte voor relativerende ironie. Want ja, je kon nou eenmaal niet álles hebben. Bovendien werden de klachten serieus genomen en deed men zichtbaar z’n uiterste best om schema’s om te gooien en tegenvallers te compenseren, dus wat viel er dan ook te schelden?

Het opvallendste was misschien nog wel de bijna-afwezigheid van ringtones, bliepjes, pingetjes en de snelle beats die je op straat en in publieke ruimtes vaak ongevraagd opvangt uit andermans oortjes. Er werd onderweg door een enkeling ge-app’t en ge-facebooked, maar ook dit in een weldadige stilte. Die niet eenmaal werd verstoord door een luidruchtig telefoongesprek. Kreten van bewondering en vreugde bleven wohltemperiert en alleen ikzelf heb flink geschreeuwd en gevloekt toen de hondenslee wel erg snel bleek weg te stuiven, en de afdalingen mijn dieptevrees wel erg gemeen tartten. Maar alleen in het begin, en mijn volume bleef gelukkig nog onder dat van het roedel blaffende honden.

Ik vermoed dat de rust van de reizigers niet per se onderdeel van hun karakter is. Ze kwam voort uit wat ik nu maar met het ouderwetse begrip ‘eerbied’ aanduid. Wie het pure, het primitieve, het rauwe en ontroerend tere, het verhevene, het aardse en het ontzagwekkende van zoveel winters wit natuurschoon diep wil ervaren, wil ondergaan, met alle zintuigen wijd open, kan simpelweg niet anders dan stil zijn. Dan de kalmte bewaren en behoeden. Daar is geen cursus mindfullness bij nodig. Laat staan een welomschreven religieuze of spirituele levenshouding waarbij de natuur wordt beleefd als schepping, als geschapen door God, of tenminste als een geschenk van God. De eerbied ontstond vanzelf, er hoefde nauwelijks iets over te worden afgesproken, en waar iemand in de donkere sterrennacht toch met kunstmatige flitslichtjes in de weer was of de Sami-man filmde terwijl deze met gesloten ogen bij het vuur zijn bezielde lied, de joik, voor deze specifieke plek in het landschap ten gehore bracht, waren een paar blikken van lichte verontwaardiging genoeg om dit lid van de groep stilzwijgend terecht te wijzen. Waarna zo iemand zonder protest zijn al te moderne bezigheden staakte.

Natuurlijk –  want in zulke grootse natuur moet je je stadse gewoontes thuislaten. Is natuur voor tevredenen of legen, zoals Bloem beweerde? Nee. Natuur vraagt om een tevreden en ‘lege’ houding – puurheid die met pure onbevangenheid en openheid tegemoet getreden wil worden. Dat leek iedereen te begrijpen en dat ontroerde me evenzeer als de schoonheid van het oer-landschap zelf. Eenmaal weer thuis in regenachtig Amsterdam, vind ik het hooguit jammer dat zovelen deze houding exclusief reserveren voor grootse natuur en in de eigen omgeving niet met dezelfde eerbied rondlopen, rondzien en luisteren.
Want dan zou ook de stad kunnen onthullen wat Bloem hierna zo treffend beschrijft:

Geef mij de grauwe, stedelijke wegen,
De’ in kaden vastgeklonken waterkant,
De wolken, nooit zo schoon dan als ze, omrand
Door zolderramen, langs de lucht bewegen.

Alles is veel voor wie niet veel verwacht.
Het leven houdt zijn wonderen verborgen
Tot het ze, opeens, toont in hun hogen staat.

Dit heb ik bij mijzelven overdacht,
Verregend, op een miezerigen morgen,
Domweg gelukkig, in de Dapperstraat.

Eerbied oefenen is één ding, maar niet veel verwachten is de grootste kunst. Gewoon thuis, midden in de drukte, de haast, het gewoel. Zelfs hier kan een enkele kale boom in de storm van een indrukwekkende schoonheid zijn, al zullen zijn takken nooit worden aangeraakt door het dansende noorderlicht. Ik hoop dat het me lukt de rustige onbevangenheid vast te houden, die in de Noorse natuur zo vanzelfsprekend was. En te midden van ringtones, binnenkomende mails, verkeerslawaai en kunstlicht de verborgen wonderen van het leven de kans kan blijven geven zich te tonen, ‘…in hun hogen staat.’ Want het is eigenlijk bijzonder oneerlijk om de eerbied slechts te reserveren voor een verre reis.