• Desanne van Brederode

Open Kerk op Facebook

Wil je meediscussiëren over OKL wel of niet op Facebook en waarom, dat kan in de discussiegroep op Facebook.

Uw mening

Minister Schippers wil hulp bij zelfdoding bij een voltooid leven wettelijk mogelijk maken. Reageren kan ook via "Mijn leven is volooitd".

Bekijk de uitslag

Laden ... Laden ...

Vluchtelingen

Sinds een aantal weken voer ik een passief gevecht tegen een muis. Ik plaatste lokdoosjes en werd, noodgedwongen, een steeds zorgvuldiger huisvrouw. Maar de muis bleek slimmer dan ik. In plaats van ‘Me Tarzan, you Jane’ was het: ‘Me Tom, you Jerry.’
Een dag nadat mijn muis uit pure hongersnood was gaan knagen aan de rieten placemats in de kast, liep hij dan toch in een ouderwetse houten val. Zo vond ik hem: de oogjes vredig gesloten, de pootjes opgekruld, een beetje bloed als een kussentje rond zijn nekje, naast het dichtgeklapte, moordwapen. Opeens had ik te doen met de boosdoener die me zoveel etenswaren had laten weggooien, en die me menigmaal uit de slaap had gehouden.
Helaas hield deze sensatie maar kort aan. De muis was dood, maar zijn soortgenoten bleken dat allerminst. Angst voelde ik niet meer, agressie des te meer. Na die ene, half betreurde dode had ik kennelijk toch de smaak te pakken gekregen. Het betrof immers een kleine plaag…

Dit zou toch een column over het vluchtelingenprobleem worden? Inderdaad. Luistert u nu eens goed naar dat woord: ‘vluchtelingenprobleem’. (‘Vraagstuk’ klinkt al neutraler, maar dan nog.) Het is een woord dat verwant is aan het woord muizenplaag – omdat de mensen of dieren die het betreft bepaald niet de intentie hebben of hadden om onderdeel te worden van een probleem of plaag. Dat ze met velen zijn, daar kunnen zijzelf helemaal niets aan doen. Sterker, dat vinden ze zelf misschien ook niet prettig, maar elkaar bevechten maakt de situatie voor ieder van hen alleen maar gevaarlijker, en elkaar ontvluchten is onmogelijk.
Hoewel het woord ‘probleem’ vele malen objectiever klinkt dan ‘plaag’, creëert het evengoed een sfeer van onmacht en radeloosheid, die het zoeken naar een stevig plan van aanpak legitimeert. Problemen behoor je immers te lijf te gaan, anders wordt het van kwaad tot erger.

alan_kurdi_lifeless_body_150Zoals ikzelf onlangs kort te doen had met mijn dode muisje, hadden wij twee jaar geleden te doen met het op het strand van Turkije aangespoelde peutertje Aylan Kurdi, en nog maar een paar maanden geleden met het kleutertje Omran in Aleppo, bebloed, gezichtje wit van kalk en puin, zittend op een ambulancestoeltje, en met grote, lege, verbaasde ogen rondkijkend – een aandoenlijke overlevende van wéér zo’n gruwelijk bombardement. Het raakt ons, even begrijpen we dat mensen massaal vluchten, sommigen komen zelfs in actie, maar daarna zakt het incident weer weg.

Laat ons nu eens van perspectief wisselen.
In de beleving van de muizen in mijn huis, ben ik hun grote probleem. Hun plaaggeest. Ik verjaag ze met gilletjes, met het aanknippen van het licht, het stampen door de keuken. Ik onthoud ze voedsel en geef ze er stress voor in de plaats. En nu het perspectief van de Syriërs: zij zijn al ruim vijf jaar verbijsterd zijn over ‘onze’ stilte. We hebben de situatie van dag tot dag kunnen volgen, we protesteerden niet toen er in de berichtgeving al van een burgeroorlog werd gerept terwijl het overduidelijk het dictatoriale regime Assad was dat vreedzame demonstraties voor vrijheid en democratie bloedig neersloeg, we voelden ons hooguit even betrokken toen IS, met haar provocerende, voor iedereen zichtbare gruweldaden, deze kant leek op te komen. Maar Assad kon zijn gruwelijke gang blijven gaan, eerst met passieve, later met zeer gewelddadige steun van Poetin, van Iran, van Hezbollah. Deze vluchtelingenstroom kon je echt al in 2013 hebben zien aankomen, en dat niet alleen: ze is mede gecreëerd door ons laffe zwijgen. Al dan niet opgefokt door de media, kunnen we ons opwinden over muizenissen en over alles en nog wat luid onze mening geven – maar we blijven stil waar we toch zien hoe een heel land door de eigen leider wordt uitgeroeid. Heel mooi als u af en toe wat voor vluchtelingen wilt doen, dat is al een begin. Maar de oorlog gaat door, in hun hart en hoofd, en in hun land van herkomst, waar hun dierbare achterblijvers nog steeds in angst moeten leven.  Vlucht niet weg voor die realiteit. Verzet je luid en met velen. Tot die tijd geldt: Wij zijn het vluchtelingenprobleem. Ons escapisme is hun tragiek.

Deze column heeft Désanne van Brederode uitgesproken tijdens “A Festival of Nine Columns & Carols” op 15 december in de Bergkerk te Amersfoort. Zij schreef ook een clolumn over vluchtelingen: Het komt goed! Een dooddoener?