• Desanne van Brederode

Open Kerk op Facebook

Wil je meediscussiëren over OKL wel of niet op Facebook en waarom, dat kan in de discussiegroep op Facebook.

Uw mening

Minister Schippers wil hulp bij zelfdoding bij een voltooid leven wettelijk mogelijk maken. Reageren kan ook via "Mijn leven is volooitd".

Bekijk de uitslag

Laden ... Laden ...

Wat er werkelijk toe doet

Sociale media zijn geen goede bron van informatie. Het lijkt een open deur, maar kennelijk is het soms toch weer nodig dat het wordt gezegd. Bijvoorbeeld in kwaliteitskranten en dan liefst bij monde van wetenschappers die zich baseren op neutrale objectieve onderzoeksresultaten.
Een fraai staaltje preken voor eigen parochie: de lezer van een artikel met een dergelijke strekking weet dit allang, anders had hij de krant links laten liggen. Om ook diegenen te bereiken die zich voor hun dagelijkse portie nieuws uitsluitend nog tot sociale media wenden, is er gelukkig een linkje waarmee het artikel in digitale vorm gedeeld kan worden op diverse sociale media. Waar het vervolgens ge-liked en becommentarieerd kan worden.

Soms is er een hoax nodig om mensen van de ernst van de zaak te doordringen: een schokkende uitspraak van, of onthulling over een bekend persoon (idealiter een politicus) wordt in no time honderden, duizenden keren gedeeld – maar wat vroeg in de ochtend nog een ‘trending topic’ was waarover iedereen een mening had of behoorde te hebben, blijkt ’s avonds laat al een storm in een glas water. Het kan gaan om doelbewuste beschadiging van een persoon, of om een gerucht dat zonder bronnenonderzoek is overgenomen. Maar hoe dan ook, het bericht blijkt onwaar te zijn en iedereen die er in de loop van de dag serieus op heeft gereageerd dient zich in stilte te schamen. Uiteraard mag openlijk je excuses aanbieden ook, zij het dat je daarmee te kennen geeft dat ook jij niet de kritische, bedachtzame nieuwsconsument bent die je misschien meende te zijn.
Lesje geleerd: voortaan maar weer wat terughoudend omgaan met alle nieuwsflitsen die op Facebook en Twitter langskomen en bij geval van reageerdrift even wachten tot de kranten en het NOS journaal ook melding maken van het bericht. Waarbij zelfs deze media niet onfeilbaar zijn; ook zij nemen soms berichten over die bij nader inzien niet waar zijn, of waarvan de feiten niet grondig zijn gecheckt. Per ongeluk toch teveel de oren laten hangen naar een hype op Twitter…

Toch ontkom ik vaak niet aan de gedachte dat sociale media, met name Facebook, me een vrij aardig beeld geven van de actualiteit. Waarmee ik dan niet op de harde nieuwsfeiten doel, maar op de stemming die er onder mijn ‘vrienden’ leeft en die (uiteraard) niet representatief hoeft te zijn voor de stemming van de gemiddelde Nederlander. Soort zoekt soort,  juist op Facebook, en zelfs al bevestigt men elkaar niet voortdurend in het eigen gelijk maar zijn discussies welkom, dan nog valt op dat mensen wier berichten ik lees en die reageren op de mijne, of op reacties op de mijne, doorgaans op een rustige, vriendelijke en opbouwende manier met elkaar in gesprek gaan: van grof gescheld merkte ik tot nu toe weinig. De enkele keer dat een kwestie bijna te hoog opliep werd het op het goede moment aan beide zijden stil, of werden op een later moment excuses gemaakt, vaak met nog een vriendelijk  woordje in de privémodus toe: “We zullen hierover van mening blijven verschillen, maar dat neemt niet weg dat ik waardering heb voor…” Of woorden van gelijke strekking.

Misschien naïef van mij, maar een half uurtje FB-berichtjes scrollen kan me soms bijzonder roeren. De laatste dagen viel op dat er niet alleen meer en meer zorg is om politieke ontwikkelingen wereldwijd en in eigen land, maar ook dat mensen actief op zoek naar dat wat tegenwicht kan bieden aan de grimmigheid en polarisatie. Een handvol winterse dagen, en zie: Facebook leek wel één lange slinger van verlate kerstkaarten. De ene natuurfoto-met-ijzel nog mooier dan de andere. Na half zes ‘s avonds volgden reeksen foto’s van een magistrale zonsondergang, en de volgende ochtend waren er de beelden van een heldere nachtlucht met maan en sterren, waarbij mensen elkaar vriendelijk uitlegden dat Venus op dit plaatje misschien toch Jupiter was, of anders wel Mercurius… Zelf was ik de deur niet uit geweest, maar achter mijn computer genoot ik van dat wat anderen hadden gezien op weg naar hun werk, tijdens het hardlopen, het uitlaten van de hond, op de terugrit van een training, vergadering of koorrepetitie, of vlak voor het slapengaan, bij het afsluiten van de buitenboel. En van de reacties van anderen op al deze foto’s. Opmerkelijk: zelden stonden de plaatjesschieters zelf op de foto’s.  Het leek bijna afgesproken werk.

Even geen selfies. Even niet al teveel woeste meningen, maar verstilling, schoonheid, ontzag, zachtheid en bij alle kou: warmte en hartelijkheid. Want behalve de natuurfoto’s leek Facebook opeens ook veel meer eerlijke, breekbare ontboezemingen en beschouwingen te bevatten. Alsof de sfeer er rijp voor was om eens iets over de eigen depressie te schrijven, over een overledene die gemist werd, over zorgen om anderen, over muziek en poëzie en beeldende kunst, over een bijzondere vriendschap of liefde, over een verlangen naar een vriendelijker, vreedzamere en rechtvaardige wereld, al dan niet aan de hand van een filmpje over de vertrekkende Barack Obama en zijn vrouw Michelle. Bijval, bemoediging, troost, begrip  en gedeelde hoop.

Een fascinerende golf ‘hypeloos’ nieuws dat de kranten nooit zou halen – op zomaar een paar bevroren dagen, half januari 2017. Toeval natuurlijk. Een incident. De kritische nieuwsconsument in mij zegt dat ik dit golfje niet serieus moet nemen, dat het zo weer overwaait, en dat zowel mijn waarnemingen als mijn waardering misschien vooral iets zeggen over mijzelf en de stemming waarin ik verkeer of zou willen verkeren – en die ik op andere momenten zou hebben aangeduid als een neiging tot escapisme. Facebook is geen smetteloze spiegel van de werkelijkheid. Weet ik, weet ik. Maar wat doorgaans een borrelende, kokende, overlopende bron van (aangename) onrust en afleiding kan zijn, bleek toch maar mooi even een kalme, tijdloze, diepe oceaan van menselijkheid en medemenselijkheid. Met een schitterende hemel daarboven. Genoeg om het ‘echte’ nieuws in de krant weer monter aan te kunnen. Want wat er werkelijk toe doet, wordt heus niet alleen door machthebbers bepaald: daarin heb je wel degelijk een stem, samen. Misschien juist door eens een poosje niet mee te doen aan de snelle meningenmachine.