• Desanne van Brederode

Open Kerk op Facebook

Wil je meediscussiëren over OKL wel of niet op Facebook en waarom, dat kan in de discussiegroep op Facebook.

Uw mening

Minister Schippers wil hulp bij zelfdoding bij een voltooid leven wettelijk mogelijk maken. Reageren kan ook via "Mijn leven is volooitd".

Bekijk de uitslag

Laden ... Laden ...

DNA dilemma

Het elektronische patiëntendossier was geruime tijd een bron van discussie. Het is logisch dat een compleet overzicht van iemands medische geschiedenis zoals opgeslagen door verschillende artsen, therapeuten, specialisten, zorginstanties en de apotheek het stellen van een diagnose vereenvoudigt, evenals het opstellen van een passend behandelplan waarbij geen zaken over het hoofd worden gezien.
Maar bij alle voordelen gold er toch ook de terechte vrees dat er slordig of te vrij met de data kan zou kunnen worden omgesprongen. Dat sommige gegevens, laten we zeggen over een burn-out, depressie, verslaving, fobie, een paniekaanval of concentratiestoornis, zelfs nog jaren later tegen iemand zouden kunnen worden gebruikt: ‘De klachten zijn waarschijnlijk psychisch van aard, want mijnheer had van 1998 tot 2003 al eens last van…’ of, erger nog, zouden kunnen worden doorgespeeld aan verzekeraars die er vervolgens hun beleid op aanpassen. Om over werkgevers en andere, al dan niet commerciële, partijen nog maar te zwijgen…

Hoe was het gesteld met de privacy? Wie zou er toezien op naleving van de geheimhoudingsplicht?

Zelden klonk de vraag: hoe worden de data gelezen? Als de braaf bijgewerkte gebruiksaanwijzing van een apparaat dat wel eens hapert en in het verleden de nodige reparaties heeft ondergaan, met waarschuwingen voor zwakke onderdelen – of als het volstrekt individuele relaas van een uniek, bezield en begeesterd mensenlichaam?
Natuurlijk, het is wat veel gevraagd om poëzie in de feiten te ontdekken, maar een al te technische, rekenkundige lezing kan voorbijgaan aan wat iemand zelf ervaart als ‘kwaliteit van leven’ en eerst al aan een ruimere en meer gelaagde context.
Tijdens een reële fysieke ontmoeting is dit wel te achterhalen, zeker als een arts op méér let dan op dat wat de patiënt zelf als klachten benoemt en zich niet beperkt tot een routineonderzoekje op de plek waar de pijn zich voordoet, maar de hele persoon blijft waarnemen. Met interesse en meer dan alleen theoretische kennis.

Maar dan nog: ook als de arts deze waarnemingen in zijn notities betrekt, blijven ze lastig te duiden voor een buitenstaander die het uitsluitend van de woorden zelf moet hebben.
Jammer genoeg gaat het daar in de discussies zelden over: achterliggende visies en motieven lijken in de huidige politiek steeds minder van belang.
Inmiddels heeft de demissionair minister van Volksgezondheid Edith Schippers voorgesteld dat DNA-gegevens van verdachten van zware delicten zoals moord en verkrachting, ook opvraagbaar zouden mogen zijn door politie en opsporingsdiensten. Dus daar begint het oprekken al. Wanneer er eenmaal wordt ingestemd met een dergelijk voorstel, bestaat er volgens rechtsdeskundigen een grote kans dat men vanaf dat moment steeds soepeler met de regels zal omgaan en dit dan relatief geruisloos. Belangrijker dan de vraag of het hier een goed of slecht wetsvoorstel betreft, lijkt mij de vraag: wat motiveert Schippers om nu met dit voorstel te komen? Het zou me niet verbazen als het de minister eigenlijk helemaal niet gaat om de mogelijkheid tot het opvragen van de DNA-gegevens van criminelen, maar om het zaaien van angst. Het wetsvoorstel en het debat eromheen, helpen burgers eraan herinneren dat er onder hen gevaarlijke gekken rondlopen. Die ook wel eens naar de dokter en het ziekenhuis moeten, net als u en ik. Een nare gedachte, ware het niet dat ze juist hierdoor straks eenvoudiger traceerbaar worden…

Kortom: we worden niet alleen door potentiële terroristen met een buitenlandse, doorgaans islamitische achtergrond omringd, maar óók nog eens door misdadigers die slechts aan hun DNA te herkennen zijn. Dat is een uiterst bedreigende gedachte, die echter geruststellend kan worden zodra het wetsvoorstel is aangenomen. Althans, dat is de suggestie. Eerst wordt het waakvlammetje van de collectieve angst nog eens opgepord, aangewakkerd en verruimd, en daarna werpt Schippers zich als blusser op. Maar ja, dan moet ze natuurlijk wel over bluswater mogen beschikken…

Iedereen die zich kritisch opwerpt over het wetsvoorstel of adviseert het af te wijzen, kan door Schippers’ partij, de VVD, op een later moment worden afgeschilderd als naïef waar het de veiligheid van burgers betreft. Zeker wanneer zich vroeg of laat een  misdaad aandient die voorkomen had kunnen worden indien men toegang tot de DNA-bank had gehad. ‘Zie je wel,’ kan de VVD dan zeggen ‘wij wilden mensen nog beter beschermen, maar helaas stonden anderen ons dat niet toe.’

Een knap staaltje manipulatie. Door lieden die heel goed weten dat angst een economie draaiende houdt, en de burgers volgzaam, kneedbaar en coöperatief bij het inleveren van privacy. Veiligheid lijkt voor veel mensen belangrijker dan vrijheid, en hedendaagse, visie-arme liberalen benutten dit inzicht maar al te graag. Ze lijken daarmee op zogenaamd bevrijdende therapeuten die steeds weer nieuwe pijnlijke onzekerheden bij hun cliënten ontdekken, waardoor deze terug zullen blijven komen. Schippers’ wetsvoorstel is niets anders dan een recept op herhaling. We moeten verslaafd blijven aan een vaag gevoel van onveiligheid opdat de zittende macht haar o, zo belangrijke maar veelal ondoorgrondelijke werk kan blijven doen. Bestond er maar een vereniging tegen politieke kwakzalverij.