• Jeroen Windmeijer

Open Kerk op Facebook

Wil je meediscussiëren over OKL wel of niet op Facebook en waarom, dat kan in de discussiegroep op Facebook.

Uw mening

Minister Schippers wil hulp bij zelfdoding bij een voltooid leven wettelijk mogelijk maken. Reageren kan ook via "Mijn leven is volooitd".

Bekijk de uitslag

Laden ... Laden ...

Gesprek met Jeroen Windmeijer

Jeroen Windmeijer (1969, Delft) is docent godsdienst en maatschappijleer op het Visser ’t Hooft in Leiden. Hij heeft culturele antropologie gestudeerd met als specialisatie Latijns-Amerika. Hij is schrijver van twee thrillers die zich in Leiden afspelen: “De bekentenissen van Petrus” en “Het Paulus labyrint”.

…………………………. ……..

Wat maakt jou gelukkig?
In mijn klas leg ik ieder jaar precies deze vraag voor aan mijn leerlingen. Ze schrijven een aantal dingen op die ze vervolgens met hun buurman of buurvrouw bespreken. Vervolgens bespreken we klassikaal waar zij het met elkaar over gehad hebben, hetgeen ik op het bord schrijf. Het grappige is – niet wereldschokkend natuurlijk, maar toch – dat de resultaten jaar in jaar uit dezelfde zijn. Het komt altijd neer op: vriendschap, zijn met je familie, gezondheid, sporten, dansen, vakantie hebben, een spannende film zien of je club zien winnen, zelf muziek maken…

En als dan al die dingen op het bord staan en ik vraag of ze iets gemeenschappelijks zien in wat ik opgeschreven heb, valt het hen toch ook op dat het uiteindelijk allemaal niet-materiële zaken zijn. Niemand zegt: als ik een nieuwe telefoon krijg of iets dergelijks. Zelf zien ze ook wel dat je weliswaar even blij bent met die telefoon maar dat dat geluksgevoel niet heel lang aanhoudt in het algemeen. Ik weet dat het misschien cliché is, maar ieder jaar werkt het toch weer.

Dat geldt ook voor mij. Op het moment dat ik deze vragen aan het beantwoorden ben, zit ik in het tuinhuisje van onze moestuin in Cronensteyn. De deuren staan wijd open, vogels zingen en ik zie de bijtjes uit mijn twee bijenkasten druk aan- en afvliegen. Ik heb een hele zondag voor me zonder verplichtingen. Ik werk nu aan mijn derde boek en wil vandaag een bepaald hoofdstuk afschrijven. Dit maakt mij gelukkig: hier te zijn, het verhaal op te schrijven waarvoor ik uit mijn eigen fantasie put, terwijl ik omgeven ben door de groene natuur.

Als je iets zou kunnen veranderen op aarde, wat zou je dan willen veranderen?
Wat ik vooral zou willen veranderen is dat mensen meer begrip zouden tonen voor elkaars standpunt en elkaar meer in elkaars waarde zouden laten. Dat hoeft niet tot onverschilligheid te leiden – ik begrijp dat de scheidslijn tussen verdraagzaamheid en desinteresse dun is – maar je kunt betrokken zijn bij elkaar zonder veroordeler te hoeven zijn over de keuzes of de levensstijl van iemand anders. ‘Veroordeel iemand niet, voordat je in zijn schoenen gestaan hebt,’ is een Arabisch spreekwoord. Je weet nooit welke stille strijd iemand uitvoert. Dan zou je heel goed samen kunnen leven met iemand die er andere opvattingen op nahoudt. Als we beseffen dat er maar één ‘ras’ is namelijk de human race, dan kan er ook een verantwoordelijkheid voor elkaar ontstaan en daarmee bijvoorbeeld een besef van verantwoordelijkheid voor de mooie aarde die we delen met elkaar en waarvan we er maar eentje hebben.

Welke rol speelt religie of spiritualiteit in jouw leven?
Ik ben een niet-gelovige docent godsdienst op een christelijk lyceum. Veel mensen vinden dat een grappig gegeven: waarom zou je dat vak geven als je niet kerkelijk of gelovig bent? Maar ik ben eindeloos gefascineerd door alles wat met godsdienst en geloofsuitingen te maken heeft.

Van huis uit ben ik antropoloog, ik ben afgestudeerd op een onderzoek naar het begrip Moeder Aarde onder de Aymara-indianen in Bolivia en uiteindelijk gepromoveerd op een onderzoek naar de Otavalo-indianen in de hooglanden van Ecuador. Ik vind het mateloos interessant hoe mensen van plaats tot plaats en van tijd tot tijd antwoorden proberen te vinden op de basisvragen: waar kom ik vandaan, wat doe ik hier, waar ga ik naartoe? Ik gelóóf wel, ik geloof dat God zó groot is dat wij er met ons kleine menselijke verstand niet bij kunnen. Soms vangen we er een glimp van op misschien, maar God is denk ik te groot om te bevatten voor ons. Ik denk dat iedere traditie als het ware een venster biedt op God dat de gelovige een gedeeltelijk zicht op God geeft, maar dat geen traditie de absolute waarheid in pacht heeft. Daarom zou het ook fijn zijn als mensen elkaar wat dat betreft in de waarde zouden laten en niet elkaars visie op God op zouden dringen. Dan hoef je mensen ook niet te veroordelen – of nog erger: te vermoorden – als ze jouw visie op God niet delen.

Wat zou voor jou ultiem geluk betekenen?
In diezelfde les waarin ik kinderen vraag waar ze gelukkig van worden, moeten ze ook drie momenten opschrijven waarop ze heel erg gelukkig waren. Weer dezelfde werkwijze: opschrijven, bespreken met je buren en dan klassikaal. Ook dan komt er ieder jaar eigenlijk in grote lijnen weer hetzelfde uit en het opvallende daarbij is dat de meerderheid van de geluksmomenten beleefd worden als iemand alléén is en vaak als iemand in de natuur is. Je krijgt dan voorbeelden als: toen ik in Zuid-Frankrijk op een luchtbedje in de zee dobberde, toen we wandelden in Zwitserland en ik in mijn eentje op een berg stond om van het uitzicht op het dal te genieten, toen ik op mijn kamer op mijn gitaar een zelfgemaakt liedje aan het zingen was…

Zelf geef ik dan het voorbeeld van – lang geleden – toen ik in mijn eentje op een opgraving in Mexico door het oerwoud liep. Ik beklom een van de Mayatempels die vrijgemaakt was van eeuwen van begroeiing. Eenmaal boven nam ik bezweet plaats op de platte top en keek ik uit over het groene woud, waar een diepe rust heerste die slechts af en toe onderbroken werd door geluiden van dieren. Op een zeker moment landde een heel kleurrijke vogel vlak bij me, ik durfde niet te bewegen uit angst dat die weer weg zou vliegen. Dat was een magisch moment, ik daar boven op die tempel in die prachtige omgeving, een schitterende vogel aan mijn voeten… In een ondeelbaar moment voel je je een met je omgeving, alsof tijd en ruimte even weggevallen zijn. Toen ik later beschrijvingen las van ervaringen van mystici herkende ik die. En dat is ook wat die leerlingen dan zeggen: alsof je voor een kort ogenblik ‘verdwijnt’. Dat zijn natuurlijk unieke momenten, maar wat ik wel regelmatig meemaak is dat ik tijdens het schrijven er zó in opga, dat er een uur voorbij is voordat ik het in de gaten heb. Ultiem geluk voor mij is dan in zekere zin: jezelf verliezen.

Wat draag jij bij om de wereld een mooiere plek te maken?
Dat is een heel moeilijke vraag zeg! Ik hoop natuurlijk dat ik als leraar mijn bijdrage lever door leerlingen kennis mee te geven over de godsdiensten en over de maatschappij – ik geef ook maatschappijleer in de examenklassen. Ik neem wel eens een krant mee en laat dan zien hoeveel artikelen in die krant je niet of niet goed kunt begrijpen als je geen kennis zou hebben van godsdienst. Die kunnen gaan over IS, Jeruzalem, de Kopten in Egypte of een  kwestie als abortus en euthanasie waardoor een kabinetsformatie lastig is… Ik probeer verdraagzaamheid uit te dragen en leerlingen te leren kritisch na te denken over de wereld en hun plaats daarin. In de klas mag je van mij echt alles roepen, als je vervolgens maar niet blijft hangen in: ‘dat is gewoon mijn mening’ of ‘ik mag dat toch vinden?’ Natúúrlijk mag je dat vinden, maar leg me eens uit waaróm je dat vindt. Bij pubers speelt vaak nog sterker wat bij volwassenen ook speelt en dat is een sterke mening over een onderwerp hebben, vaak met heftige emotie, maar weinig echte kennis hebben. Emoties zonder kennis is altijd een linke combinatie natuurlijk!

In mijn boeken probeer ik te laten zien dat de verhalen uit godsdiensten precies dat zijn: verhalen. Met een kern die mensen door de eeuwen heen aan blijft spreken. Maar als je een dergelijk verhaal letterlijk gaat nemen, gaat het mis denk ik. Dan heb je inderdaad een reden om de ander, die jouw enige juiste uitleg van het verhaal niet deelt, de hersens in te slaan. Als mensen weet je natuurlijk nooit welke positieve of negatieve invloed je op iemand hebt – en dat geldt voor een leraar net zo natuurlijk. Daarom ben ik extra verguld als ik een leerling tegenkom die me vertelt dat mijn lessen veel voor hem of haar betekend hebben of hen geholpen hebben bij een bepaalde keuze die ze in het leven gemaakt hebben. Zo stuurde met de laatste verkiezingen een leerling me een berichtje dat ze door mijn lessen maatschappijleer zich bewust was geworden van het belang te gaan stemmen. In het stemhokje had ze zich nog bedacht dat ik vast tevreden zou zijn als ik wist dat ze was gaan stemmen!

Wat is het mooiste wat je hebt meegemaakt?
Zonder meer het mooiste is natuurlijk de ontmoeting geweest met Hamide Doğan, mijn vrouw met wie ik al zestien jaar samen ben – een derde van mijn leven. Een liefdevolle, kritische steun in de rug, die me uiteindelijk ook gestimuleerd heeft te gaan schrijven. Door haar geloof in mij durf ik bergen te verzetten. Zij is zonder meer de grappigste persoon die ik ooit tegengekomen ben. Samen zijn we nu echt een schrijversduo geworden: zij schrijft boekrecensies en is bezig met een boek over Turkse literatuur. Verder vertaalt ze naast haar baan bij de SVB Turkse literatuur naar het Nederlands.

We waren collega’s bij boekhandel Kooyker – de oude Kooyker op nummer 93 toen die nog twee verdiepingen had. Zij zat in de laatste fase van haar studie Turkse Taal en Cultuur en ik rondde mijn proefschrift af. ’s Ochtends moesten we op een lijst onze naam zetten bij de lunchtijden die op die manier verdeeld werden. Al snel viel het ook andere mensen op dat wij ervoor zorgden dat onze namen altijd bij hetzelfde halfuurtje terecht kwamen!
Inmiddels hebben we een mooie dochter Dünya (Turks voor ‘de wereld’) van bijna elf. Aan haar draag ik mijn boeken op.