• Mandala

Open Kerk op Facebook

Wil je meediscussiëren over OKL wel of niet op Facebook en waarom, dat kan in de discussiegroep op Facebook.

Uw mening

Minister Schippers wil hulp bij zelfdoding bij een voltooid leven wettelijk mogelijk maken. Reageren kan ook via "Mijn leven is volooitd".

Bekijk de uitslag

Laden ... Laden ...

Achtergrondinformatie: wat is een mandala?

door Fabiola Schurmans
(dit artikel hoort bij het fotoverslag van het maken van een mandala)

De term mandala komt u misschien bekend voor. Het is een benaming die m.n. door Carl Gustav Jung in het westen bekendheid heeft gekregen. Zijn interpretatie van de betekenis van de mandala is niet altijd in overeenstemming met die van de Tibetaans boeddhistische traditie. Om een juiste uitleg over de betekenis van een mandala te kunnen geven, vergt dit vaak jarenlange studie en begeleiding door een daarin opgeleide leraar en ervaringsdeskundige.

De oorsprong van het woord mandala is moeilijk te achterhalen omdat er verschillende betekenissen aan gegeven worden zoals: magische cirkel, symbolische diagram, symbolen van de kosmos, hulpmiddel voor zelfrealisatie of transcendentale meditatie….

Een mandala wordt in de Tibetaanse traditie gezien als een symmetrisch diagram gegroepeerd rond een centrum en meestal verdeeld in vier even grote kwadranten. Een mandala heeft als functie dat het een hulpmiddel is voor meditatie, visualisatie en initiatie. Er zouden vier soorten mandala’s bestaan: twee uiterlijke mandala’s (de kosmos uitgebeeld in bijvoorbeeld de vorm van een stoepa zoals de Boroboedoer op Java), tijdens meditaties gecreëerde mandala’s en het menselijk lichaam, spraak en geest als innerlijke mandala.

Mandala’s kunnen uit verschillende materialen vervaardigd worden: goud, zilver, schelpen, edelstenen, hoorn, hout en klei… ze worden ook op doek geschilderd of worden van gekleurd zand gemaakt. Bij dit laatste spreekt men van een zandmandala, zoals gemaakt in de Hooglandse Kerk. Zoals u waarschijnlijk heeft kunnen zien, werken er meerdere monniken samen aan de vervaardiging daarvan. Dit gebeurt heel minutieus en in opperste concentratie / meditatie. Gekleurd zand wordt geschept in holle buisjes met een rasp aan de oppervlakte. Dan wordt met een stangetje over de rasp geschraapt waardoor het poeder heel gelijkmatig naar buiten stroomt, zodat secuur een voorstelling gemaakt kan worden. Het blijft natuurlijk mensenwerk en er kunnen fouten optreden. Dan ademen de monniken (of nonnen) het zand voorzichtig terug in het buisje. Zo herstellen ze hun fout.

In grote lijnen wordt gezegd dat het maken van een mandala een positief effect heeft op al diegenen die op welke manier dan ook in aanraking komen met zo’n mandala. Het is niet voor niets een heilige cirkel. Vaak wordt het paleis van een Boeddha uitgebeeld zoals de Boeddha van mededogen. Deze mandala werd in de Hooglandse Kerk vervaardigd.

Mensen die een inwijding hebben ontvangen, krijgen instructies waarbij ze de afbeelding van een mandala gebruiken om een innerlijke realisatie te verkrijgen, bijvoorbeeld de realisatie van wijsheid en mededogen. Dit vraagt om meer uitleg: hoewel de verschillende boeddhistische tradities uiteenlopende inzichten en rituelen kennen, is met name de leer over het prijsgeven van het ego een belangrijk overeenkomstig gedachtegoed. Het westerse begrip “individu” of “persoon” bestaat volgens de boeddhistische leer uit vijf groepen, aggregaten of “Skanda’s”. Deze zijn: vorm (fysieke realiteit, stoffelijkheid, materie), gevoelens, onderscheiding (wat is oké en wat niet), mentale factoren en bewustzijn. Deze aggregaten zijn voortdurend aan verandering onderhevig en zijn dus niet permanent. Toch hebben wij soms abusievelijk het idee dat dit “ik”, waarmee we ons identificeren, een absoluut karakter heeft. Bijvoorbeeld: als iemand je pijn doet dan voel je heel sterk dat “ik” en onmiddellijk ontstaat er boosheid omdat we dat “ik”-gevoel willen beschermen / verdedigen. Vanuit de onwetendheid met betrekking tot de ware aard van ons bestaan, ontstaan dan allerlei verstorende emoties zoals woede, begeerte enzovoort. Kijk maar in de krant, daar zie je voorbeelden in overvloed.

Door middel van meditatie (in het Tibetaans “Gom”, wat “wennen aan” betekent), maak je o.a. gebruik van visualisaties van hoe het anders kan, vrediger, wijzer. Je went tijdens het mediteren aan kwaliteiten als mededogen door hierover te mediteren. Dan kun je je daarbij voorstellen dat je één wordt met bijvoorbeeld de Boeddha van mededogen in jezelf. Met andere woorden: zuiver mededogen ontwaakt en wordt onlosmakelijk verbonden met je bewustzijnsstroom. Een Boeddha is in tegenstelling tot het ego vrij van allerlei gehechtheden en illusies. Het ego is geketend, en dat realiseren we ons niet, met oorlog en allerlei andere nare gevolgen van dien. Beïnvloed door o.a. prachtige reclame die ons dagelijks uitnodigt tot “nog meer” en “nog mooier” raken we steeds meer verstrikt in wat het “cyclische bestaan“ genoemd wordt. We reïncarneren steeds opnieuw en opnieuw (reïncarnatie is ook een belangrijk boeddhistisch uitgangspunt) in plaats van dit leven te gebruiken om ons geestelijk los te maken tot Nirwana (een bewustzijnsstaat voorbij het lijden) is gerealiseerd. Maar daar hoef je geen boeddhist voor te zijn, denk maar aan alle heiligen in o.a. het christendom!